Đái tháo đường là một rối loạn chuyển hóa đặc trưng bởi tình trạng tăng đường huyết mạn tính, hệ quả từ sự rối loạn chức năng của các tế bào nội tiết trong đảo Langerhans thuộc tuyến tụy. Do những hạn chế về tác dụng phụ và chi phí điều trị cao của các thuốc tổng hợp hiện nay, việc tìm kiếm các hợp chất có nguồn gốc từ thực vật đang trở thành một hướng nghiên cứu tiềm năng.

Một số nghiên cứu từ dịch chiết quả non G. cowa đã được tiến hành. Trong nghiên cứu trên in vitro, hai hoạt chất α-mangostin và β-mangostin được phân lập từ quả non G. cowa có khả năng ức chế α-glucosidase mạnh với giá trị nồng độ ức chế 50% (IC50) lần lượt là 7,8 ± 0,5 và 8,7 ± 0,3 µM. Thêm vào đó, hoạt chất Garcimangostin A có tác dụng ức chế α-amylase mạnh nhất là 94,1% so với acarbose (96,7%), kết luận dịch chiết từ quả non G. cowa có thể làm giảm sự hấp thụ glucose sau bữa ăn. Hoạt động của xanthone được cho là do sự chèn phần tử vào vị trí hoạt động của enzyme thông qua mạng lưới liên kết Hydrogen và tương tác π–π.

Một nghiên cứu khác tiến hành trên chuột theo chế độ ăn nhiều chất béo (5g/ ngày trong tối đa 5 tuần) và sử dụng streptozotocin bao gồm bệnh đái tháo đường typ 2 của chuột bạch tạng. Trong nghiên cứu, cho chuột bị bệnh dùng dịch chiết nước từ vỏ quả G. mangostana (100 và 200 mg/kg trọng lượng cơ thể) bằng đường uống, kết quả đã cải thiện đáng kể mức glucose và chuyển hóa lipid, tăng cường tính toàn vẹn của ty thể và độ nhạy insulin, làm giảm stress oxy hóa và ức chế quá trình peroxy hóa lipid và viêm. Kết quả cho thấy dịch chiết vỏ măng cụt gây ra hoạt động ức chế α-amylase với giá trị IC50 là 422,82 ± 7,83 µg/mL. Nghiên cứu tiếp theo về vỏ quả của G. mangostana trên chuột được cho ăn chế độ ăn nhiều chất béo và gây bệnh bởi streptozotocin cho thấy rằng α-mangostin và γ-mangostin ức chế α-amylase tuyến tụy với giá trị IC50 là 409,59 ± 6,81 µg/mL.

Bên cạnh đó, nghiên cứu in vitro về sự ức chế α-amylase của xanthone được phân lập từ vỏ quả của G. mangostana cho thấy rằng garcixanthon D (1,3,5,6,7-pentahydroxy-2,8 bis(3-methylbut-2-enyl)-xanthon), garcimangostin A và garcinon E có hoạt tính ức chế mạnh nhất và giúp giảm hấp thu glucose sau bữa ăn. Một nghiên cứu gần đây hơn về cùng loài này tập trung vào tiềm năng ức chế α-amylase của benzophenon. Kết quả nghiên cứu cho thấy garcimango phenon A và B có hoạt tính đáng kể (IC50 lần lượt là 9,3 và 12,2 µM) so với acarbose (IC50 6,4 µM). Mangoxanthon A cũng được báo cáo là có hoạt tính ức chế vừa phải đối với α-glucosidase và α-amylase.

Tài Liệu Tham Khảo:

1. Kumatso, J. M., & Sigge, G., Nutritional Benefits, Phytoconstituents, and Pharmacological Properties of Garcinia Fruits: A Review, Biointerface Research in Applied Chemistry, 2024, Volume 14, Issue 5, page 102.

Người dịch và viết bài: Ds. Trần Thị Diễm Thuỳ

Người duyệt: Ths. Nguyễn Thị Thuỳ Trang