Để giải quyết thách thức sức khỏe toàn cầu ngày càng gia tăng về bệnh béo phì, ảnh hưởng đến hơn 1 tỷ người, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã ban hành hướng dẫn đầu tiên về việc sử dụng liệu pháp Glucagon-Like Peptide-1 (GLP-1) để điều trị bệnh béo phì như một bệnh mãn tính, tái phát.

Béo phì ảnh hưởng đến mọi người ở mọi quốc gia và là nguyên nhân gây ra 3,7 triệu ca tử vong trên toàn thế giới vào năm 2024. Nếu không có hành động quyết liệt, số người béo phì dự kiến ​​sẽ tăng gấp đôi vào năm 2030.

Vào tháng 9 năm 2025, WHO đã bổ sung các liệu pháp GLP-1 vào Danh sách Thuốc thiết yếu để điều trị bệnh tiểu đường loại 2 ở các nhóm có nguy cơ cao. Với hướng dẫn mới này, WHO đưa ra các khuyến nghị có điều kiện về việc sử dụng các liệu pháp này để hỗ trợ những người béo phì vượt qua thách thức sức khỏe nghiêm trọng này, như một phần của phương pháp toàn diện bao gồm chế độ ăn uống lành mạnh, hoạt động thể chất thường xuyên và sự hỗ trợ từ các chuyên gia y tế.

“Béo phì là một thách thức lớn đối với sức khỏe toàn cầu mà WHO cam kết giải quyết bằng cách hỗ trợ các quốc gia và người dân trên toàn thế giới kiểm soát nó một cách hiệu quả và công bằng. Hướng dẫn mới của chúng tôi thừa nhận rằng béo phì là một bệnh mãn tính có thể được điều trị bằng phương pháp chăm sóc toàn diện và suốt đời”, Tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, Tổng Giám đốc WHO, cho biết. “Mặc dù chỉ dùng thuốc thôi sẽ không giải quyết được cuộc khủng hoảng sức khỏe toàn cầu này, nhưng liệu pháp GLP-1 có thể giúp hàng triệu người vượt qua bệnh béo phì và giảm thiểu những tác hại liên quan.”

Béo phì là một bệnh mãn tính phức tạp và là nguyên nhân chính gây ra các bệnh không lây nhiễm, chẳng hạn như bệnh tim mạch, tiểu đường loại 2 và một số loại ung thư. Nó cũng góp phần làm giảm hiệu quả điều trị ở những bệnh nhân mắc bệnh truyền nhiễm.

Ngoài những tác động đến sức khỏe, chi phí kinh tế toàn cầu do béo phì gây ra được dự đoán sẽ đạt 3 nghìn tỷ đô la Mỹ mỗi năm vào năm 2030. Hướng dẫn này có thể giúp giảm bớt chi phí y tế tăng vọt liên quan đến việc quản lý tình trạng này và các biến chứng sức khỏe đi kèm.

Thay đổi chính sách mang tính bước ngoặt

Hướng dẫn mới của WHO bao gồm hai khuyến nghị quan trọng có điều kiện:

Liệu pháp GLP-1 có thể được sử dụng cho người lớn, nhưng không bao gồm phụ nữ mang thai, để điều trị béo phì lâu dài. Mặc dù hiệu quả của các liệu pháp này trong điều trị béo phì và cải thiện các kết quả về chuyển hóa và các kết quả khác đã được chứng minh, nhưng khuyến nghị này vẫn có điều kiện do dữ liệu hạn chế về hiệu quả và độ an toàn lâu dài, việc duy trì và ngừng điều trị, chi phí hiện tại, sự chuẩn bị chưa đầy đủ của hệ thống y tế và những tác động tiềm tàng về công bằng xã hội.

Các biện pháp can thiệp hành vi chuyên sâu, bao gồm các can thiệp có cấu trúc liên quan đến chế độ ăn uống lành mạnh và hoạt động thể chất, có thể được cung cấp cho người lớn bị béo phì đang được điều trị bằng liệu pháp GLP-1. Điều này dựa trên bằng chứng có độ tin cậy thấp cho thấy nó có thể cải thiện kết quả điều trị.

Chỉ dùng thuốc thôi thì không thể đảo ngược được thách thức béo phì.

Mặc dù liệu pháp GLP-1 là lựa chọn điều trị hiệu quả đầu tiên cho người lớn bị béo phì, hướng dẫn của WHO nhấn mạnh rằng chỉ dùng thuốc thôi sẽ không giải quyết được vấn đề. Béo phì không chỉ là vấn đề cá nhân mà còn là thách thức toàn xã hội, đòi hỏi hành động đa ngành. Giải quyết vấn đề béo phì đòi hỏi sự định hướng lại căn bản các phương pháp hiện tại thành một chiến lược toàn diện được xây dựng trên ba trụ cột:

• Tạo ra môi trường sống lành mạnh hơn thông qua các chính sách mạnh mẽ ở cấp độ cộng đồng nhằm thúc đẩy sức khỏe và ngăn ngừa béo phì.
• Bảo vệ những cá nhân có nguy cơ cao mắc bệnh béo phì và các bệnh đi kèm thông qua sàng lọc mục tiêu và can thiệp sớm có cấu trúc.
• Đảm bảo tiếp cận dịch vụ chăm sóc trọn đời, lấy người bệnh làm trung tâm.

Các yếu tố cần xem xét khi triển khai

Hướng dẫn này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tiếp cận công bằng với các liệu pháp GLP-1 và chuẩn bị hệ thống y tế cho việc sử dụng các loại thuốc này. Nếu không có các chính sách cụ thể, việc tiếp cận các liệu pháp này có thể làm trầm trọng thêm sự bất bình đẳng về sức khỏe hiện có. WHO kêu gọi hành động khẩn cấp về sản xuất, khả năng chi trả và sự sẵn sàng của hệ thống để đáp ứng nhu cầu toàn cầu.

Ngay cả với sự mở rộng nhanh chóng trong sản xuất, các liệu pháp GLP-1 dự kiến ​​sẽ chỉ tiếp cận được chưa đến 10% số người có thể hưởng lợi vào năm 2030. Hướng dẫn này kêu gọi cộng đồng toàn cầu xem xét các chiến lược để mở rộng khả năng tiếp cận, chẳng hạn như mua sắm tập trung, định giá theo bậc thang và cấp phép tự nguyện, cùng nhiều biện pháp khác.

Hành động của WHO

Hướng dẫn này được xây dựng nhằm đáp ứng yêu cầu từ các quốc gia thành viên trong việc giải quyết những thách thức do béo phì gây ra. Quá trình xây dựng hướng dẫn bao gồm phân tích sâu rộng các bằng chứng hiện có và tham vấn với nhiều bên liên quan, bao gồm cả những người có kinh nghiệm thực tế. Hướng dẫn này là một kết quả quan trọng trong kế hoạch đẩy nhanh tiến độ của WHO nhằm chất dứt bệnh béo phì và sẽ được cập nhật thường xuyên khi có bằng chứng mới xuất hiện.

Trong năm 2026, WHO sẽ phối hợp chặt chẽ với các bên liên quan để khuyến khích xây dựng một khuôn khổ ưu tiên minh bạch và công bằng nhằm đảm bảo những người có nhu cầu cao nhất được ưu tiên tiếp cận trước tiên.

Nguồn: World Health Organization. WHO issues global guideline on the use of GLP-1 medicines in treating obesity. WHO News; 1 Dec 2025 [cited 2026 Jan 16]. Available from: https://www.who.int/news/item/01-12-2025-who-issues-global-guideline-on-the-use-of-glp-1-medicines-in-treating-obesit

Người dịch: Nguyễn Thị Hà

Người duyệt: Nguyễn Thị Thùy Trang