Trong lĩnh vực trị liệu, thuốc có nguồn gốc từ thực vật đã trở nên quan trọng đáng kể trong những năm gần đây, nhờ những tiến bộ trong các công nghệ như kỹ thuật phân tích, công nghệ gen. Triterpenes là một trong những hợp chất thực vật quan trọng được biết đến với nhiều đặc tính sinh học quan trọng khác nhau có thể hữu ích trong điều trị.

     Triterpene, mogrol được tìm thấy trong quả của cây Siraitia grosvenorii gần đây đã khẳng định tầm quan trọng của nó như một ứng cử viên điều trị tiềm năng vì nó có các hoạt động dược lý khác nhau có thể được sử dụng trong việc phát triển các liệu pháp điều trị cho các bệnh hoặc tình trạng khác nhau. Các hoạt tính này của mogrol bao gồm bảo vệ thần kinh, chống ung thư, chống viêm, chống béo phì, chống tiểu đường, chống loãng xương và chống viêm đại tràng, cũng như bảo vệ trong các bệnh về phổi như tổn thương phổi và xơ phổi. Mogrol là aglycone của mogrosides, thành phần chính của chiết xuất từ ​​quả của cây Siraitia grosvenorii. S. grosvenorii được biết đến với nhiều tác dụng dược lý khác nhau, có thể là do một số thành phần hoạt tính sinh học của nó, chẳng hạn như mogrol và mogroside. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng các hoạt tính sinh học, chẳng hạn như giảm tích lũy triglyceride và kích hoạt AMPK, chỉ được quy cho mogrol, chứ không phải mogroside V, mogroside dồi dào nhất của Siraitia grosvenorii.

     Gần đây, các nghiên cứu đã chỉ ra rằng hầu hết các mogroside được chuyển đổi thông qua các enzyme tiêu hóa đường ruột và hệ vi sinh vật thành mogrol. Do đó, mogrol cũng có thể là thành phần chức năng chính của mogroside chịu trách nhiệm cho các tác dụng dược lý. Gần đây, xét đến triển vọng ứng dụng cao của mogrol trong y học và năng suất thấp khi chiết xuất từ ​​thực vật, một con đường sinh tổng hợp de novo đã được xây dựng trong nấm men (Saccharomyces cerevisiae) có thể được phát triển như một nguồn thay thế để sản xuất mogrol thay cho việc chiết xuất từ ​​thực vật. Gần đây, một chiến lược xếp chồng đa gen đã được phát triển để tổng hợp các mogroside khác nhau thông qua kỹ thuật chuyển hóa ở các loại cây khác. Tương tự, xét đến vai trò của chất làm ngọt có nguồn gốc thực vật đối với môi trường và lợi ích kinh tế, các nhà nghiên cứu đã tạo ra các enzyme UDP-glycosyltransferase để tổng hợp các mogroside làm ngọt cường độ cao từ mogrol. Các nhà nghiên cứu đã nghiên cứu phương pháp định lượng mogrol cùng với mogroside V trong huyết tương chuột sau khi dùng đường uống và đường tĩnh mạch cho các nghiên cứu dược động học. Cùng với các tác dụng dược lý khác nhau của mogrol, các nhà nghiên cứu cũng đang làm sáng tỏ cơ chế đằng sau các tác động động dược lý để hiểu và tối ưu hóa các hoạt động dược lý của mogrol.

     Trong các nghiên cứu này, một số mục tiêu quan trọng như AMPK, TNF-α, STAT3, P53 và NF-κB được phát hiện có liên quan đến hoạt động của mogrol, điều này cho thấy vai trò của mogrol có thể được nghiên cứu chống lại các bệnh quan trọng khác liên quan đến các mục tiêu quan trọng này. Các nhà nghiên cứu cũng đã bắt đầu thiết kế và thử nghiệm các chất tương tự của mogrol để đạt được tác dụng dược lý tốt hơn chống lại các bệnh quan trọng như ung thư và các mục tiêu như AMPK. Tuy nhiên, một bản tổng hợp toàn diện về các hoạt động dược lý, cơ chế liên quan và mục tiêu của mogrol, có thể đóng vai trò là nguồn tài nguyên để làm nổi bật những khoảng trống hiện tại và đề xuất các hướng đi trong tương lai cho sự phát triển của nó như một ứng cử viên điều trị, hiện vẫn chưa có.

Nguồn: https://www.mdpi.com/2075-1729/13/2/555

Người dịch: Nguyễn Thị Thu

Người duyệt: Nguyễn Thị Thuỳ Trang