“Các thử nghiệm lâm sàng cung cấp nhiều dữ liệu, nhưng chúng được thực hiện trong điều kiện kiểm soát nghiêm ngặt với các đối tượng tham gia được sàng lọc kỹ lưỡng,” Neil Sehgal, nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Trường Kỹ thuật và Khoa học Ứng dụng thuộc Đại học Pennsylvania, Philadelphia, phát biểu trên Medscape Medical News. “Trong khi đó, hàng triệu bệnh nhân đang sử dụng Reddit mỗi ngày và chia sẻ những tường thuật chi tiết về trải nghiệm thực tế của họ với các loại thuốc này.”
Để tìm kiếm các tín hiệu mà cộng đồng y khoa “có thể đang bỏ sót hoặc chưa đánh giá đúng mức,” Sehgal và các đồng nghiệp đã phát triển một hệ thống dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI) để tự động trích xuất và phân loại các triệu chứng từ các bài đăng Reddit trên quy mô lớn. Phân tích hơn 400.000 bài đăng đã xác định được hơn 67.000 người dùng tự xác nhận có sử dụng thuốc đồng vận thụ thể GLP-1. Bên cạnh những thay đổi về chu kỳ kinh nguyệt và các rối loạn liên quan đến thân nhiệt, “các triệu chứng tâm thần là một điểm đáng chú ý,” Sehgal cho biết. “Khoảng 13% người dùng báo cáo tác dụng phụ có đề cập đến danh mục tâm thần, chẳng hạn như lo âu, mất ngủ hoặc trầm cảm.”
“Mệt mỏi là triệu chứng phổ biến thứ hai được báo cáo tổng thể, nhưng lại hiếm khi đạt đến ngưỡng báo cáo trong các thử nghiệm lâm sàng hiện nay,” ông nói thêm. “Khoảng cách giữa những gì bệnh nhân tự báo cáo trực tuyến và những gì được ghi nhận trong thử nghiệm chính là động lực thúc đẩy toàn bộ hướng nghiên cứu này.”
Những 'Tín hiệu đáng để điều tra'
Các nhà nghiên cứu đã thực hiện một nghiên cứu cắt ngang về các tác dụng phụ tự báo cáo của semaglutide và tirzepatide bằng cách sử dụng dữ liệu Reddit từ tháng 5/2019 đến tháng 6/2025.
Reddit được lựa chọn làm nguồn dữ liệu vì “các cộng đồng sức khỏe theo chủ đề có quy mô lớn, dễ tiếp cận công khai và các cuộc thảo luận của người dùng có tính ngữ cảnh cao, nội dung chi tiết,” các tác giả viết. Nhóm nghiên cứu đã phân tích 410.198 bài đăng và xác định được 67.008 người dùng tự báo cáo sử dụng các loại thuốc này; trong đó 43,5% mô tả ít nhất một tác dụng phụ.
Các triệu chứng tiêu hóa chiếm ưu thế, bao gồm buồn nôn (36,9%), mệt mỏi (16,7%), nôn (16,3%), táo bón (15,3%) và tiêu chảy (12,6%). Theo các tác giả, việc các triệu chứng phổ biến này cũng xuất hiện trên Reddit chứng tỏ phân tích đang thu thập được những tín hiệu lâm sàng thực tế.
Các triệu chứng khác được báo cáo bởi ≥ 5% người dùng gặp tác dụng phụ bao gồm giảm cảm giác thèm ăn, đau bụng, trào ngược dạ dày thực quản (GERD), đau đầu, chướng bụng và chóng mặt. Các tác dụng phụ đồng xuất hiện thường gặp nhất là buồn nôn và nôn (10,0%).
Gần 4% người dùng gặp tác dụng phụ đã báo cáo các triệu chứng về sinh sản — ví dụ: thay đổi kinh nguyệt như xuất huyết giữa kỳ kinh (0,9%), đa kinh/rong kinh (0,9%) và chu kỳ không đều (0,7%). “Những triệu chứng này hiện không được đề cập rõ ràng trong thông tin kê đơn,” Sehgal nói. “Xét đến việc mẫu dữ liệu trên Reddit có tỷ lệ nam giới chiếm ưu thế, tỷ lệ thực tế ở phụ nữ dùng thuốc có khả năng cao hơn nhiều.”
Mặc dù các phát hiện chưa chứng minh được quan hệ nhân quả, nhưng các vấn đề về kinh nguyệt “là một tín hiệu cần được điều tra sâu hơn.”
Phân tích so sánh giữa các hoạt chất
Trong số 29.172 người dùng báo cáo ít nhất một tác dụng phụ và chỉ đích danh loại thuốc:
Các tác giả thừa nhận tính khái quát hóa của nghiên cứu bị hạn chế do người dùng Reddit thường trẻ hơn và chủ yếu tại Hoa Kỳ. Kết quả nên được xem là “các tín hiệu gợi mở giả thuyết”, cần được xác nhận qua các hệ thống giám sát dược lý truyền thống và các nghiên cứu tiến cứu.
Dù vậy, Sehgal đưa ra lời khuyên: “Nếu bệnh nhân báo cáo về tình trạng kinh nguyệt không đều, các triệu chứng về thân nhiệt như ớn lạnh hoặc bốc hỏa, hay mệt mỏi kéo dài, hãy xem xét các báo cáo đó một cách nghiêm túc. Chúng có thể là tác dụng phụ thực sự và phổ biến hơn những gì ghi trên nhãn thuốc.”
‘Chưa cần thay đổi thực hành lâm sàng ngay lập tức’
TS.BS. Vivek Rudrapatna (Đại học California, San Francisco), người không tham gia nghiên cứu, nhận định: “Việc sử dụng AI và các mô hình ngôn ngữ lớn để khai phá dữ liệu mạng xã hội nhằm phát hiện các tác dụng của thuốc là một hướng đi rất giá trị.”
Tuy nhiên, ông lưu ý rằng nghiên cứu này chưa đưa ra các biến cố có hại (AE) mới nghiêm trọng đến mức phải thay đổi phác đồ điều trị ngay lập tức. “Tỷ lệ này có vẻ rất thấp... không có biến cố nào đạt tiêu chuẩn nghiêm trọng (như gây nhập viện hoặc đe dọa tính mạng); và chúng ta cũng thiếu nhóm đối chứng (placebo) để khẳng định chắc chắn các triệu chứng này là do thuốc.”
Người dịch: Phạm Thị Quỳnh Yên
Người duyệt: Nguyễn Thị Thùy Trang
» Tin mới nhất:
» Các tin khác: