ROS thường được phân loại thành ROS nội sinh và ROS ngoại sinh dựa trên cơ chế hình thành. ROS nội sinh là sản phẩm tự nhiên của quá trình chuyển hóa tế bào, chủ yếu phát sinh do sự mất cân bằng giữa các chất cho và nhận điện tử trong chuỗi truyền điện tử của quá trình hô hấp tế bào. ROS ngoại sinh được tạo ra bởi các yếu tố môi trường như tia cực tím (UV), bức xạ và độc tố. Đặc biệt, tia UV được xác định là tác nhân chính gây lão hóa da và ung thư, do khả năng xuyên qua da và phá vỡ cấu trúc DNA, dẫn đến lão hóa và chết tế bào theo chương trình (apoptosis).

Ví dụ, việc tiếp xúc lặp đi lặp lại với tia UV có thể gây ra tình trạng stress oxy hóa nghiêm trọng trong tế bào thông qua việc sản sinh nhiều loại ROS khác nhau, bao gồm superoxide (O₂⁻), hydro peroxide (H₂O₂), gốc hydroxyl (•OH) và oxy đơn trạng (¹O₂).  Trong bối cảnh này, tổn thương tế bào do ROS có thể kích hoạt các phản ứng miễn dịch làm tăng hoạt tính của các enzyme MMP (matrix metalloproteinases), dẫn đến sự phân hủy collagen và elastin, từ đó gây ra nếp nhăn, khô da, mất độ đàn hồi và tăng sắc tố da.

Song song đó, việc hút thuốc lá cũng có tác động đáng kể đến quá trình lão hóa da. Hầu hết các loại thuốc lá đều chứa các chất gây đột biến và gây ung thư, bao gồm nicotine, carbon monoxide và các hydrocarbon thơm đa vòng (PAH). Những chất độc hại này có thể làm suy giảm chức năng phòng vệ và sửa chữa của tế bào, gây đột biến cũng như rối loạn chức năng protein, đồng thời dẫn đến những tổn thương tích tụ liên tục theo thời gian. Cụ thể, sự tích tụ nicotine có thể góp phần làm giảm độ đàn hồi của da thông qua việc gây co thắt các mao mạch, làm giảm lưu lượng máu và nồng độ oxy trong mô, từ đó làm tăng nồng độ tropoelastin..  

Nguồn: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40527735/

Park, J. Y., Jung, S. Y., Yoo, D., Lee, S., Go, D., Bui, V. D., ... & Um, W. (2025). Stem cell-derived extracellular vesicles in skin antiaging treatments. ACS nano, 19(25), 22504-22527.

Người dịch: Nguyễn Thị Thúy An

Người duyệt: Nguyễn Thị Thùy Trang