Tiến sĩ Thomas A. Lutz, giáo sư sinh lý học thú y tại Đại học Zurich, đã khai mạc hội thảo bằng cách mô tả dược lý thần kinh và các tác dụng sinh học của amylin. Amylin là một hormone peptide tuyến tụy được tiết ra cùng với insulin từ các tế bào beta của tuyến tụy. Nó thúc đẩy cảm giác no, làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày và giảm tiết glucagon sau bữa ăn. Đặc biệt, amylin ngăn ngừa sự giảm tiêu hao năng lượng thường xảy ra do giảm ăn và giảm cân. Bằng cách chống lại sự chậm lại về mặt sinh lý này, amylin thúc đẩy tốc độ tiêu hao năng lượng tổng thể và quá trình oxy hóa chất béo cao hơn. Hiện tượng tương tự cũng được thấy ở các chất tương tự amylin tác dụng kéo dài mới hơn như cagrilintide.

Tại sao các chất tương tự amylin tác dụng kéo dài có thể mang lại lợi thế so với các phương pháp điều trị bằng thuốc hiện nay đối với bệnh tiểu đường và béo phì?

Khả năng dung nạp tốt hơn

Mặc dù các liệu pháp incretin hiện nay như semaglutide và tirzepatide có thể giúp giảm đáng kể lượng đường trong máu và cân nặng, nhưng không phải ai cũng có thể dung nạp được các tác dụng phụ về đường tiêu hóa (GI) của chúng. Các nghiên cứu đã chứng minh rằng amylin tác dụng kéo dài gây ra các tác dụng phụ về đường tiêu hóa nhẹ hơn so với các chất chủ vận thụ thể GLP-1. Do đó, chúng có thể được sử dụng như một lựa chọn thay thế cho liệu pháp incretin hoặc được kết hợp với liệu pháp incretin để tăng cường hiệu quả giảm cân và hạ đường huyết. Trên thực tế, các chất tương tự amylin tác dụng kéo dài có thể hữu ích trong việc thúc đẩy và duy trì giảm cân khi các liệu pháp incretin không đạt được hoặc duy trì được mức giảm cân mong muốn hoặc không được dung nạp tốt.

Tác động tích cực đến xương

Tác dụng của thuốc chủ vận thụ thể GLP-1 đối với xương vẫn chưa rõ ràng; bằng chứng cho thấy thuốc chủ vận thụ thể GLP-1 gây giảm nhẹ mật độ khoáng trong xương và tăng cường quá trình tái tạo xương (cụ thể là tiêu xương), tương tự như việc hạn chế calo. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng nào cho thấy mối liên hệ giữa thuốc chủ vận thụ thể GLP-1 và nguy cơ gãy xương tăng cao ở bệnh nhân béo phì. Amylin là một phần của họ peptide calcitonin và có sinh học thụ thể phức tạp. Amylin và các thụ thể calcitonin (CTR) có mối liên hệ mật thiết. CTR đóng vai trò là thành phần liên kết cốt lõi cho các thụ thể amylin chức năng trong cơ thể. Calcitonin là một hormone quan trọng tham gia vào quá trình điều hòa xương. Kích hoạt CTR bởi amylin thúc đẩy quá trình hình thành xương và ức chế quá trình tiêu xương bằng cách kích thích hoạt động của nguyên bào xương và ức chế hoạt động của tế bào hủy xương.

Liệu pháp nào giúp bảo tồn tốt hơn khối lượng và chức năng cơ xương?

Liệu pháp incretin vẫn còn gây lo ngại về việc giảm khối lượng và chức năng cơ xương. Trên thực tế, các hội thảo khác tại ADA 2026 đã thảo luận về việc kết hợp thuốc ức chế myostatin (như bimagrumab) với thuốc chủ vận thụ thể GLP-1 để thúc đẩy giảm cân liên tục trong khi vẫn duy trì khối lượng cơ bắp. Ngược lại, Lutz cho rằng các chất tương tự amylin có thể giúp bảo tồn cơ xương và chức năng tốt hơn so với các chất tương tự thụ thể GLP-1. Tế bào vệ tinh là tế bào gốc chính trong cơ xương người trưởng thành và rất cần thiết cho việc sửa chữa, tái tạo và phát triển cơ. Tế bào vệ tinh biểu hiện đặc hiệu thụ thể CTR, và người ta cho rằng sự gắn kết của chất chủ vận amylin với các thụ thể CTR trên tế bào vệ tinh có thể giúp bảo tồn cơ xương. Tuy nhiên, Lutz thừa nhận rằng dữ liệu tiền lâm sàng đối với các chất tương tự amylin tác dụng kéo dài như cagrilintide và eloralintide vẫn chưa mang tính kết luận.

Tăng cường khả năng đáp ứng và độ nhạy cảm với leptin

Leptin là một hormone được sản sinh bởi các tế bào mỡ, giúp điều chỉnh lượng thức ăn nạp vào và năng lượng tiêu hao. Leptin kích thích vùng dưới đồi để tăng cảm giác no, giảm cảm giác đói và tăng năng lượng tiêu hao. Ở nhiều bệnh nhân béo phì, não có thể trở nên kháng leptin, nghĩa là ngay cả khi nồng độ leptin cao cũng không làm giảm cảm giác thèm ăn hoặc ảnh hưởng đến năng lượng tiêu hao. Đã có bằng chứng rõ ràng cho thấy amylin và leptin hoạt động hiệp đồng để thúc đẩy giảm cân. Amylin làm tăng độ nhạy cảm của não bộ đối với leptin, do đó dẫn đến giảm lượng thức ăn nạp vào và trọng lượng cơ thể rõ rệt hơn so với khi mỗi hormone hoạt động riêng lẻ. Đáng chú ý, các chất chủ vận thụ thể GLP-1 như semaglutide không có tác dụng hiệp đồng với leptin.

Link: https://www.medscape.com/viewarticle/amylin-novel-diabetes-and-obesity-therapy-2026a1000lvm?ecd=a2a

Người dịch: Phạm Thị Quỳnh Yên

Người duyệt: Nguyễn Thị Thùy Trang